نتایج 6 ساله ارزشیابی اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک

Results of six years professors’ evaluation in Arak University of Medical Sciences


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
چکیده مقاله
چکیده مقاله
نویسندگان
نویسندگان
دانلود مقاله
دانلود مقاله
علوم پزشکی اراک
علوم پزشکی اراک

نویسندگان: محمد رفیعی , قاسم مسیبی , مژگان نظام الدین

کلمات کلیدی:

نشریه: مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک, 4,, - ,

اطلاعات کلی مقاله
hide/show

کد مقاله 1543
عنوان فارسی مقاله نتایج 6 ساله ارزشیابی اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک
عنوان لاتین مقاله Results of six years professors’ evaluation in Arak University of Medical Sciences
نوع مقاله بر حسب نگارش پژوهشی اصیل
مقاله برحسب نمایه isc
IF
عنوان نشریه مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک
نوع نشریه علمی پژوهشی
شماره نشریه 4
دوره
صفحه شروع و پایان در نشریه -
سال انتشار/ ارائه شمسی
سال انتشار/ارائه میلادی
آدرس لینک مقاله/ همایش در شبکه اینترنت
ISSN
DOI
آدرس علمی (Affiliation) نویسنده متقاضی

چکیده مقاله
hide/show

عنوان متن
چکیدهچکیده مقدمه: مطالعات مربوط به بررسی عوامل مؤثر بر ارزشیابی اساتید از رشد خوبی در دپارتمان‌های علمی برخوردار بوده است. علی رغم انجام تحقیقات در این زمینه، اکثر نتایج مطالعات به علت ناهمگنی داده‌ها مخدوش می‌باشد. هدف این مطالعه بررسی و تحلیل نمرات ارزشیابی اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک براساس برخی از عوامل مؤثر بر آن انجام گرفته است. روش کار: این مطالعه یک بررسی تحلیلی- مقطعی می‌باشد که بر روی کلیه اعضاء هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اراک از طریق سرشماری از سال 1380 الی 1385 انجام گرفته است. نمرات ارزشیابی اساتید از دیدگاه دانشجویان و عوامل مورد بررسی از بایگانی مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی مورد استفاده و تحلیل قرار گرفته است. نتایج: میانگین نمرات ارزشیابی اساتید در 6 سال مورد بررسی از مقدار 03/15 الی 45/16 متغیر بوده است. میانگین نمرات ارزشیابی در این 6 سال از لحاظ آماری، اختلاف معنی‌دار داشته است. همبستگی ضعیف معکوسی بین تعداد دانشجویان کلاس و میانگین نمره ارزشیابی اساتید مشاهده گردید. نتیجه گیری: نتایج ارزشیابی اساتید توسط دانشجویان در این مطالعه، در 6 سال مورد بررسی متغیر بود. لازم است متغیرهای مهمی مانند کلاس درس، عوامل تأثیر گذار بر دوره درس، اساتید، زمان ارائه درس مورد بررسی قرار گیرند و مطالعات تکمیلی با در نظر گرفتن این عوامل به عنوان منابع ناهمگنی صورت پذیرد. /3) 30/15 14/15 87/12 60/1 12-10 21(7/67) 15-13 8(8/25) 18-16 1 (2/3) 20-19 1(2/3) 1382 کمتر از 10 3(6/8) 79/14 66/14 39/12 36/1 12-10 25(4/71) 15-13 7 (0/20) 18-16 3(6/8) 20-19 0 (0) 1383 کمتر از 10 1(1) 25/15 35/15 15/13 91/1 12-10 12(7/38) 15-13 8(8/25) 18-16 10(3/32) 20-19 0 (0) 1384 کمتر از 10 2(8/0) 21/15 60/15 46/13 18/1 12-10 14(5/7) 15-13 12(8/33) 18-16 6(9/54) 20-19 0(0) 1385 کمتر از 10 1(8/4) 03/15 41/14 53/12 71/1 12-10 8(1/38) 15-13 10(6/47) 18-16 2(5/9) 20-19 0(0) تمام سال ها کمتر از 10 2(4/0) 14/15 22/15 23/13 82/1 12-10 10(4/6) 15-13 82(8/35) 18-16 46(1/54) 20-19 1 (3/3) میانگین نمره ارزشیابی اساتید مرد95/1±11/16 و در اساتید زن 90/1±16/16 بوده است و اختلاف آماری معنی‌داری بین این دو میانگین وجود ندارد(801/0=p). در بررسی فرم‌های ارزشیابی بالینی، میانگین نمره ارزشیابی اساتید مرد (83/1±99/14) وزن 74/1±61/15، اختلاف معنی‌داری نداشتند. با توجه به این که میانگین کل نمره ارزشیابی در دروس بالینی مقدار 82/1±14/15 و این شاخص در دروس نظری و تئوری مقدار عددی 93/1±12/16 بوده است، اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمره ارزشیابی کل اساتید تئوری و بالینی وجود ندارد(955/0p=). میانگین نمرات ارزشیابی کل در دروس تئوری و نظری در نیمسال‌های اول تحصیلی مقدار 88/1±20/16 و در نیمسال‌های دوم تحصیلی 00/2±01/16 بوده است. با استفاده از آزمونU من ویتنی، اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی کل در نیمسال اول و دوم تحصیلی وجود دارد(05/0p=). هم‌چنین جهت دروس بالینی نیز میانگین نمرات کل ارزشیابی در نیمسال اول 70/1±09/15 و برای نیمسال دوم تحصیلی 10/2±25/15 بوده است، از لحاظ آماری اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی در دو نیمسال تحصیلی اول و دوم برای دروس بالینی وجود ندارد(449/0p=). بر عکس نمرات ارزشیابی دروس تئوری و نظری، در نیمسال دوم میانگین نمرات ارزشیابی بیشتر از این شاخص در نیمسال اول بوده است. میانگین نمرات ارزشیابی کل در اساتید دوره‌های تئوری و نظری در نمودار 1 نشان داده شده است. با استفاده از آزمون ناپارامتری کروسکال-والیس اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی در رشته‌های 7 گانه دانشگاه علوم پزشکی اراک وجود دارد(001/0 p<). نمودار1. توزیع میانگین نمره ارزشیابی کل از سال 1380 الی 1385 در رشته های مختلف تحصیلی نمودار 2 بیان‌گر نمرات ارزشیابی اساتید 3 دانشکده پزشکی، پرستاری، مامایی و پیراپزشکی می‌باشد. با استفاده از آزمون ناپارامتری کروسکال- والیس اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی در 3 دانشکده پزشکی، پرستاری و مامامایی و پیراپزشکی وجود دارد(001/0 p<). نمودار2. توزیع میانگین نمره ارزشیابی کل از سال 1380 الی 1385 در دانشکده های مختلف دانشگاه علوم پزشکی اراک در خصوص ارتباط بین تعداد دانشجویان کلاس درس و نمره ارزشیابی اساتید، با استفاده از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن، مقدار همبستگی 066/0- بوده است. این ضریب در سطح خطالی 5 درصد از لحاظ آماری معنی‌دار (همبستگی ضعیف) و بیانگر ارتباط معکوس بین تعداد دانشجویان کلاس درس و نمره ارزشیابی استاد می‌باشد(018/0p=). هم‌چنین مقدار همبستگی بین این دو متغیر در کلاس‌های بالینی مقدار060/0 بوده است که از لحاظ آماری معنی‌دار نمی‌باشد(479/0p=). میانگین نمره ارزشیابی کلاس‌های تئوری و نظری، در مرتبه علمی مربی مقدار 88/1±21/16، در رتبه استادیار 00/2±91/15 و در رتبه دانشیار این مقدار 13/2±67/16 می‌باشد. اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمره ارزشیابی اساتید براساس رتبه علمی وجود دارد(015/0p= ). نکته قابل توجه این است که نمره ارزشیابی اساتید با مرتبه مربی بیشتر از این مقدار جهت اساتید با رتبه استادیار می‌باشند ولی بالاترین میانگین مربوط به رتبه دانشیاری می‌باشد. میانگین نمره ارزشیابی در کلاس‌های بالینی در رتبه استادیار 82/0±16/15 و در رتبه دانشیاری 17/2±21/14 بوده است. اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمره ارزشیابی اساتید استادیار و دانشیار با توجه به بالاتر بودن نمره استادیاران وجود ندارد(383/0p=)(نمودار 3). نمودار3. توزیع میانگین نمره ارزشیابی کل از سال 1380 الی 1385 بر اساس رتبه علمی اساتیددانشگاه علوم پزشکی اراک بحث براساس نتایج مطالعه حاضر مقادیر نمرات ارزشیابی اساتید توسط دانشجویان در دروس تئوری و نظری از سال 1380 الی 1385 دارای روند خاصی از لحاظ این مطالعه نشان داد حتی سابقه اساتید نیز در این روند تغییرات معنی‌داری ایجاد نکرده است(19). نتایج مطالعه‌ای در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، با بررسی میانگین نمره ارزشیابی اساتید در سه نیم سال متوالی نشان داده‌اند که ارزشیابی دانشجویان از اساتیدشان از ثبات نسبی برخوردار است و هم‌چنین میانگین نمره‌های ارزشیابی هر دو جنس مرد و زن تقریباً به طور یکسان مشاهده می‌شود(20). در پژوهش دیگر در بابل که با مقایسه میانگین نمره‌های ارزشیابی اساتید در دو سال مختلف تفاوت معنی‌دار آماری مشاهده شده است(21). در بررسی دیگری که در دانشگاه علوم پزشکی اهواز در سال 1386 انجام گرفت، اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی اساتید در طی 10 سال بررسی وجود نداشته و هم‌چنین میانگین نمرات ارزشیابی اساتید مرد و زن نیز یکسان بوده‌اند(22). با توجه به اهمیت زیادی که نمرات ارزشیابی دانشجویان از اساتید دارا می‌باشد، تحلیل نمرات ارزشیابی اساتید از لحاظ آماری و به دست آوردن متغیرهای مؤثر بر آن می‌تواند برای شفاف‌تر شدن و به کارگیری آن بسیار مفید واقع شود. هدف این مطالعه بررسی و تحلیل نمرات ارزشیابی اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک براساس برخی از عوامل مؤثر مانند سال‌های مختلف، جنسیت اساتید، مقطع بالینی و علوم پایه، رشته تحصیلی، نیمسال اول و دوم، دانشکده، تعداد دانشجویان کلاس و رتبه علمی اساتید در یک دوره 6 ساله بوده است. روش کار مطالعه حاضر یک بررسی مشاهده‌ای تحلیلی است که به صورت مقطعی برروی تمام مقادیر نمرات ارزشیابی اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک از سال1380 الی 1385 در یک دوره 6 ساله انجام گرفته است. جامعه مورد بررسی نتایج ارزشیابی تمام اساتید دانشگاه علوم پزشکی اراک در تاریخ‌های بیان شده می‌باشد. نمرات ارزشیابی دانشجویان از اساتید به صورت نمرات صفر تا 20 نمره گذاری شده است و اساتید هر سه دانشکده موجود در دانشگاه علوم پزشکی اراک شامل دانشکده پزشکی، پیراپزشکی و پرستاری و مامایی مورد بررسی قرارگرفته‌اند. در خصوص دانشکده پزشکی ارزشیابی دوره علوم پایه و کارورزی و کارآموزی آن‌ها در قالب فرم‌های جداگانه‌ای صورت می‌گیرد که این تفکیک نیز در نظر گرفته شده است. با استفاده از نسخه بایگانی شده ارزشیابی اساتید موجود در مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه در تاریخ های ذکر شده و ورود اطلاعات فوق در قالب متغیرهای مورد بررسی، به بررسی اهداف پرداخته شده است. پرسش‌نامه‌های ارزشیابی اساتید به دو صورت دروس تئوری و دروس عملی می‌باشد، پرسش‌نامه دوره تئوری شامل 16 سوال است که حیطه‌های مختلف ارزشیابی را مورد بررسی قرار می‌دهد و براساس طیف لیکرت 5 سطحی از بسیار ضعیف تا عالی با مقیاس نمره گذاری یک تا 5 می‌باشد. پرسش‌نامه دوره عملی تحت عنوان فرم ارزیابی آموزش بالینی اعضاء هیأت علمی می‌باشد که شامل 18 سوال بوده و سیستم نمره گذاری آن ها واحد می‌باشد. هر دو پرسش‌نامه در همین فصل آورده شده‌اند. متغیرهای مطالعه شامل نمره ارزشیابی اساتید، تعداد دانشجویان کلاس، ترم تحصیلی آنها، رتبه اساتید، جنسیت اساتید، نیمسال تحصیلی، دوره بالینی و پایه و دانشکده مربوطه بوده است. جهت رعایت اصول اخلاق در پژوهش اسامی اساتید به صورت کدبندی شده وارد نرم افزار شدند و تمام اسامی آنها کاملاً محرمانه در نظر گرفته شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از تحلیل همبستگی چند متغیری، رگرسیون داده‌های کمی، آزمون مقایسه میانگین‌های دو گروه وابسته، آنالیز واریانس یک طرفه و دو طرفه، مدل‌های آنوا، مدل‌های آنکوا، آنالیز همبستگی ناپارامتری مانند آنالیز همبستگی اسپیرمن و کندال و آزمون کروسکال- والیس و فریدمن و با استفاده از نرم افزارهای 17SPSS و STATA 10 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. آماری بوده است و این روند به طرف مقادیر افزایش و مثبت بوده است. این موضوع جهت مقادیر نمرات ارزشیابی در فرم‌های بالینی از لحاظ آماری دارای روند آماری معنی‌داری نبوده است و اختلاف آماری معنی‌داری بین نمرات ارزشیابی کلاس‌های بالینی در این دوره 6 ساله مورد بررسی مشاهده نشده است. در مطالعه انجام شده در دانشگاه جندی شاپور اهواز در سال 1386 که به بررسی روند نمرات ارزشیابی پایه پرداخته شده است، تفاوت آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی در دوره 10 ساله مورد بررسی پیدا نشده است(22). نتایج مطالعه حاضر در مورد اساتید کلاس‌های تئوری و نظری، عکس نتایج مطالعه اهواز را بیان نموده است که علت آن نیاز به بررسی‌های بیشتر و تحلیل‌های اختصاصی‌تر خواهد داشت. در مطالعه دیگری که در دانشگاه اراک در سال 1381 انجام گرفته است این روند باز هم معنی‌دار بوده است(23). در بررسی دیگری که در شهرکرد در سال 1383 انجام گرفته است، اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی اساتید در چند سال مورد بررسی وجود نداشته است(25). این مطالعه در شهرکرد نبوده در برخی مطالعات دیگر مانند دانشگاه علوم پزشکی بابل در سال 1385 نیز روند خاص مثبتی بین نمرات ارزشیابی اساتید وجود داشته است(21). در مطالعه جدید انجام شده در دانشگاه تگزاس نیز روند مثبت در نتایج ارزشیابی اساتید دیده شده است(1، 5). در بررسی انجام شده در دانشگاه کوئینزلند استرالیا نیز این روند مثبت بوده است(4). در مطالعه دیگری در دانشگاه هارواد نیز این روند به صورت مثبت گزارش شده است(24). هم‌چنین در یک مطالعه مروری در مورد ارزشیابی‌های دانشجویان از اساتید، توافق دانشجویان با یکدیگر در نمره دادن به اساتید خود، علت ثبات نتایج ارزشیابی‌های دانشجویان اعلام شده است(25). براساس نتایج مطالعه حاضر با این که ظاهراً میانگین نمرات ارزشیابی اساتید زن بالاتر از اساتید مرد بوده است (90/1±16/16در برابر 95/1±11/16) ولی اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین‌های نمرات ارزشیابی در دو جنس در اساتید دروس نظری و تئوری وجود ندارد. در مطالعه انجام شده در دانشگاه جندی شاپور اهوازنیز اختلاف معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی اساتید مرد و زن وجود نداشته است(22). در مطالعات انجام شده دیگر در ایران نیز این اختلاف معنی‌دار اعلام نشده است(26). در یک مطالعه اختصاصی با عنوان تأثیر موافق و مخالف بودن جنسیت در ارزشیابی دانشجویان از اعضای هیأت علمی که در دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1382 انجام گرفت، به این نتیجه رسیدند که موافق یا مخالف بودن جنسیت تأثیری در ارزشیابی دانشجویان از اعضاء هیأت علمی ندارد(27). در مطالعه حاضر، جهت فرم‌های ارزشیابی کلاس‌های بالینی، بین میانگین نمره ارزشیابی اساتید مرد و اساتید زن اختلاف آماری معنی‌داری وجود نداشته است. با این که از لحاظ عددی میانگین نمره ارزشیابی در دروس تئوری و نظری بالاتر از این مقدار در دروس بالینی بوده است ولی این مقدار معنی‌دار نمی‌باشد. مطالعات انجام شده در خارج از کشور که توسط مک فرسون انجام شده نیز بیانگر این موضوع می‌باشد(5). در مورد میانگین نمرات ارزشیابی اساتید در دو نیمسال اول و دوم تحصیلی، نتایج این مطالعه نشان دادکه میانگین نمرات ارزشیابی کل در دروس تئوری و نظری در نیمسال اول به صورت معنی‌داری بیشتر از این مقدار در نیمسال دوم بوده است. این موضوع نیز در مطالعات مختلف دیگر نشان داده شده شده است(5، 22). جهت دروس بالینی از لحاظ آماری اختلاف معنی‌داری بین میانگین نمرات ارزشیابی در دو نیمسال تحصیلی اول و دوم وجود ندارد. برعکس نمرات ارزشیابی دروس تئوری و نظری، در نیمسال دوم میانگین نمرات ارزشیابی بیشتر از این شاخص در نیمسال اول بوده است. علت امر فوق شاید در فشرده‌تر ارائه شدن مطالب درسی ارائه شده در نیمسال دوم و یا شاید تأثیر تعطیلات بین ارائه مطالب درسی باشد، علت اختصاصی این موضوع خود زمینه مطالعه دیگر می‌باشد. ارتباط نمره ارزشیابی با تعداد دانشجویان کلاس درس، در این تحقیق معکوس و معنی‌دار بود. البته مقدار ضریب همبستگی کم بود ولی از لحاظ آماری این ارتباط معنی‌دار و به این مفهوم بود که هرچقدر حجم کلاس درس افزایش یابد، میانگین نمره ارزشیابی اساتید کاهش یافته است. مطالعه انجام شده در دانشگاه جندی شاپور اهواز نیز همین نتیجه را بیان کرده است(22). در مطالعه انجام شده توسط مک فرسون در تگزاس نیز دقیقاً به همین موضوع اشاره شده است. در مطالعه فوق هم‌چنین به ارتباط مؤلفه‌های مختلف فرم‌های ارزشیابی نیز پرداخته شده است. البته در مطالعه دانشگاه تگزاس به این نکته نیز اشاره شده است که هرچه حجم کلاس بزرگ‌تر باشد، روش‌های آموزشی ارائه شده توسط استاد نیز تغییر خواهد کرد. اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمره ارزشیابی اساتید در رتبه‌های علمی مختلف وجود دارد. باید توجه داشت که نمره ارزشیابی اساتید با مرتبه مربی بیشتر از این مقدار جهت اساتید با رتبه استادیار می‌باشند، ولی بالاترین میانگین مربوط به رتبه دانشیاری می‌باشد. از طرف دیگر اختلاف آماری معنی‌داری بین میانگین نمره ارزشیابی اساتید بالینی استادیار و دانشیار با وجود بالاتر بودن نمره استادیاران وجود ندارد. در مطالعه دانشگاه تگزاس، هرچه رتبه علمی اساتید افزایش پیدا کرده، میانگین نمره ارزشیابی اساتید نیز افزایش پیدا کرده است(5). نتیجه گیری دانشجویان، مخاطبین و مشتری‌های تدریس استاد و هدف اصلی برنامه‌های آموزش می‌باشند لذا نقطه نظرات و دیدگاه‌های آنان به طور اعم باید مورد توجه قرار گیرد. در این خصوص بین دانشجویان موفق و ضعیف تفاوتی وجود ندارد و همه دانشجویان حق و صلاحیت اظهار نظر در مورد استاد و روش تدریس او را دارند. اما لازم است این مسأله به طور جامع‌تری مورد بررسی قرار گیرد و پژوهش‌هایی در مقاطع‌ها و رشته‌های مختلف و یا نمره درس همان استاد و نظرات دانشجویان برای تعیین کامل این ارتباط انجام شود.
کلمات کلیدی
نام فایل عنوان پیوست تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود

نویسندگان
hide/show

نویسنده نفر چندم مقاله
محمد رفیعیاول و مسئول
قاسم مسیبیدوم
مژگان نظام الدینسوم

لینک دانلود مقاله
hide/show

نام فایل عنوان پیوست تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
72.pdfمتن مقاله1392/12/17267239دانلود